Biografi dan Kisah Perjuangan KH Hasyim Asy'ari

Hadratussheikh KH. Hasyim Asy'ari punika salah satunggaling tokoh ulama agung, pahlawan nasional, sarta founding father (pendiri) Republik Indonesia ingkang gadhah pengaruh ageng sanget tumrap sejarah keagamaan lan kebangsaan ing Nusantara.

Seratan ing ngandhap punika badhe njlentrehaken biografi saha lampahing perjuangan panjenenganipun kanthi langkung rinci:

1. Lair lan Silsilah Keturunan

KH. Hasyim Asy'ari miyos ing Jombang, Jawa Timur, tanggal 14 Februari 1875 (taksih 24 Dzulqa'dah 1292 Hijriyah). Panjenenganipun putra kaping telu saking pasangan Kiai Asy'ari (pengasuh Pesantren Keras) lan Nyai Halimah.

Garwa saking garis keturunan bapak lan ibu nggadhahi nasab ingkang luhur, nyambung dumugi para ulama besar tanah Jawi lan panguwasa Kesultanan Demak, kalebet Pangeran Benowo ngantos Joko Tingkir (Sultan Hadiwijaya).

2. Masa Panggulawentah (Pendidikan)

Wiwit alit, KH. Hasyim Asy'ari sampun nggadhahi minat lan kecerdasan ingkang inggil tumrap ilmu agama:

• Sinau dhateng tiyang sepuh: Wiwit yuswa alit, panjenenganipun ngangsu kawruh dhasar-dhasar agama langsung saking bapak lan kiyai-kiyai ing sekitar Jombang lan Kediri.
• Ngiteri Pesantren Nusantara: Nalika remaja, panjenenganipun njajah lan magang ilmu wonten ing pinten-pinten pesantren kawentar, antawisipun Pesantren Wonokromo (Sidoarjo), Pesantren Langitan (Tuban), Pesantren Trenggilis, lan Pesantren Kademangan (Bangkalan) ing ngandhaping bimbingan Syaikh Kholil bin Abdul Muthalib (Kiai Kholil Bangkalan).
• Sinau ing Tanah Suci (Mekkah): Nalika yuswa watara 21 taun, panjenenganipun mangkat tanah suci Mekkah lan menet ing mrika suwene pitung taun. Panjenenganipun ngangsu kawruh saking ulama-ulama besar donya Islam wekdal menika, antawisipun Syaikh Mahfudz al-Tarmisi (pakar hadis) lan Syaikh Ahmad Khatib al-Minangkabawi. Panjenenganipun dados tiyang Indonesia kapisan ingkang pikantuk sanad (ijazah pengajaran) kitab Sahih Bukhari langsung saking gurunipun.

3. Ngadegaken Pondok Pesantren Tebuireng (1899)

Sasampunipun wangsul saking Mekkah, ing taun 1899, KH. Hasyim Asy'ari milih dusun Tebuireng (kabupaten Jombang) minangka papan panggenan kagem ndidik umat. Wekdal menika, Tebuireng taksih dados sarang perjudian, pelacuran, lan premanisme.

Kanthi kerja keras, keteguhan, lan pendekatan ingkang wicaksana, panjenenganipun mbangun surau alit ingkang lajeng dados Pondok Pesantren Tebuireng. Pesantren menika salajengipun tuwuh dados salah satunggaling kawah candradimuka (pusat pendidikan Islam tradisional) paling ageng ing Nusantara, ingkang nglairaken atusan ulama lan tokoh bangsa.

4. Perjuangan Kebangsaan: Ngadegaken Nahdlatul Ulama (1926)

Kagem ngadhepi tantangan jaman kolonial sarta njagi ajaran Islam Ahlussunnah wal Jama'ah, KH. Hasyim Asy'ari sesarengan para kiyai sepuh sanesipun (utaminipun KH. Abdul Wahab Hasbullah lan KH. Bisri Sansuri) mendirikan organisasi Nahdlatul Ulama (NU) ing tanggal 31 Januari 1926.

• Panjenenganipun dipun daulat dados Rais Akbar (Pimpinan Tertinggi) NU ingkang kapisan.
• Liwat NU, panjenenganipun boten namung ngurusi masalah keagamaan, nanging ugi nggunakaken organisasi menika minangka sarana tanggap sosial lan politik tumrap penjajahan Belanda (kawicaksanipun asring nolak sikap koperatif kaliyan kolonial demi martabat bangsa).

5. Mangsa Pendudukan Jepang lan Peristiwa "Seikerei"

Nalika Jepang kuwasa (1942–1945), kebijakan penjajah dados sanget kejem, kalebet kewajiban seikerei (membungkuk ke arah matahari terbit minangka wujud penghormatan marang Kaisar Jepang). KH. Hasyim Asy'ari kanthi tegas nolak lan mboten gelem nindakaken, awit tumindak menika dipunanggep nalisir saking akidah tauhid Islam.

Amargi penolakan menika, panjenenganipun dipuntekan lan dipunlebetaken pakunjaran dening Jepang ing Mojokerto lan Surabaya. Penahanan sang Kiyai ageng menika njalari demonstrasi ageng-agengan saking para santri lan ulama saindenging Jawa, ngantos pungkasanipun Jepang kepekso mbebasaken panjenenganipun.

6. Fatwa Resolusi Jihad lan Revolusi Fisik (1945)

Puncak perjuangan KH. Hasyim Asy'ari tumrap nagari dumados sasampunipun Proklamasi Kemerdekaan Indonesia, nalika tentara sekutu lan NICA (Belanda) badhe mblenjani kamardikan lan ngrebut malih tlatah Surabaya.

• Tanggal 22 Oktober 1945, panjenenganipun mimpin rapat pleno para ulama saindenging Jawa lan Madura, lajeng ngedalaken fatwa ingkang misuwur minangka Resolusi Jihad.
• Fatwa menika netepaken bilih membela tanah air saking penjajah hukumipun fardhu 'ain (wajib) tumrap saben umat Islam ing jarak 94 kilometer saking medan pertempuran.
• Fatwa menika bakar semangat juang para santri lan rakyat, dados bahan bakar utama kagem meletusake Pertempuran 10 November 1945 ing Surabaya, ingkang dados sejarah agung perlawanan bangsa Indonesia.

7. Sedo lan Peninggalan Luhur

KH. Hasyim Asy'ari séda ing tanggal 25 Juli 1947 (bertepatan dengan 7 Ramadhan 1366 H) ing Tebuireng, Jombang, ing yuswa 72 tahun. Panjenenganipun séda ing tengah-tengah kesibukan mikiraken kawontenan nagari nalika Agresi Militer Belanda I.

Jasane ingkang luar biasa marang agama lan bangsa ndadosaken pemerintah Republik Indonesia netepaken panjenenganipun minangka Pahlawan Nasional adhedhasar SK Presiden No. 294 Tahun 1964.